EKSTREMALNY GŁÓD
Ekstremalny głód (Extreme Hunger) najczęściej występuje po okresach głodzenia się, stosowaniu długotrwałej diety o niskiej kaloryczności jak również w trakcie wychodzenia z zaburzeń odżywiania, takich jak anoreksja czy bulimia. Jest to reakcja fizjologiczna organizmu, który stara się nadrobić braki energetyczne i odżywcze, które poniósł na skutek restrykcji żywieniowych.
Przyczyny ekstremalnego głodu:
1. Długotrwałe restrykcje kaloryczne
Gdy organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości kalorii przez dłuższy czas, uruchamia mechanizmy, które mają na celu przywrócenie równowagi energetycznej, co prowadzi do intensywnego odczuwania głodu.
2. Zaburzenia odżywiania
W szczególności anoreksja, bulimia czy ortoreksja mogą powodować powstanie ekstremalnego głodu, kiedy organizm próbuje zrekompensować okresy niedożywienia spowodowane restrykcjami żywieniowymi i/lub zachowaniami kompensacyjnymi takimi jak: wymioty, przeczyszczanie się czy nadmierna aktywność fizyczna.
3. Stres i wyczerpanie fizyczne
Czasami chroniczny stres lub intensywne ćwiczenia fizyczne mogą wywołać stan, w którym organizm odczuwa skrajny głód w odpowiedzi na wyczerpanie zasobów energetycznych.
4. Efekt „odrzutu” po restrykcyjnych dietach
Po zakończeniu restrykcyjnych diet, które zabraniają pewnych grup pokarmów, organizm może dążyć do uzupełnienia brakujących składników, wywołując ekstremalny głód.
Jak rozpoznać ekstremalny głód?
Osoba która doświadcza ekstremalnego głodu odczuwa nieustanne myśli o jedzeniu, często nawet po spożyciu posiłku. Głód ten często jest tak silny, że osoba może czuć potrzebę jedzenia nawet wtedy, gdy fizycznie czuje się pełna, nie mogąc poczuć nasycenia.
Epizodycznie mogą pojawiać się epizody niekontrolowanego jedzenia, które mogą przypominać kompulsywne objadanie się, lecz są one wynikiem fizjologicznych potrzeb organizmu, a nie zaburzenia psychicznego czy potrzeb emocjonalnych.
Fizjologiczne aspekty ekstremalnego głodu
Hormony głodu: Hormony takie jak grelina (odpowiedzialna za uczucie głodu) i leptyna (odpowiedzialna za uczucie sytości) mogą zostać zaburzone przez długotrwałe niedożywienie, co prowadzi do zwiększenia uczucia głodu nawet po spożyciu posiłku.
Odbudowa zapasów energetycznych: Po okresach głodzenia organizm stara się zmagazynować jak najwięcej energii w postaci tłuszczu i glikogenu, co może prowadzić do nadmiernego apetytu.
Metabolizm: Gdy organizm przestawi się na tryb oszczędzania energii w wyniku restrykcji kalorycznych, metabolizm zwalnia. Po powrocie do normalnego jedzenia może dochodzić do uczucia głodu, które ma na celu przyspieszenie metabolizmu i odbudowę zasobów.
Jak radzić sobie z ekstremalnym głodem:
1. Stopniowy powrót do normalnych nawyków żywieniowych
Należy unikać nagłego zwiększania porcji jedzenia, ponieważ organizm może nie być w stanie szybko przetrawić dużych ilości pokarmu. Stopniowe zwiększanie kaloryczności posiłków i wprowadzenie bardziej zróżnicowanej diety pomoże uniknąć przeciążenia układu trawiennego.
2. Skupienie się na jakości jedzenia
Ważne jest dostarczanie organizmowi pełnowartościowych posiłków bogatych w białka, zdrowe tłuszcze, węglowodany złożone, witaminy i minerały. Dzięki temu organizm szybciej wróci do równowagi.
3. Jedzenie intuicyjne (intuitive eating)
Zamiast stosowania sztywnych reguł żywieniowych, słuchanie swojego ciała i jedzenie wtedy, gdy pojawia się uczucie głodu, oraz przerywanie jedzenia, gdy odczuwana jest sytość. Ważne jest, aby ponownie nawiązać zdrową relację z jedzeniem.
3. Regulacja hormonów głodu
Odpowiednia ilość snu, regularne jedzenie i unikanie stresu mogą pomóc w regulacji hormonów takich jak grelina i leptyna, co z kolei może zredukować odczucie nadmiernego głodu.
4. Wsparcie psychologiczne
Ekstremalny głód może być stresujący i prowadzić do lęków związanych z jedzeniem. Warto rozważyć terapię poznawczo-behawioralną (CBT), aby pracować nad lękami związanymi z jedzeniem i przywracaniem zdrowych nawyków żywieniowych.
Czy ekstremalny głód zawsze ustępuje?
W większości przypadków, po zaspokojeniu zapotrzebowania energetycznego i odżywczego, uczucie ekstremalnego głodu ustępuje. Proces ten może jednak zająć czas – od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od tego, jak długo organizm był niedożywiony.
Ważne jest, aby dać sobie czas i nie próbować ograniczać jedzenia w obawie przed przyrostem masy ciała. Organizm potrzebuje energii, aby wrócić do zdrowia.
Kiedy należy szukać pomocy specjalisty?
Jeśli uczucie głodu jest bardzo silne i powoduje trudności w codziennym funkcjonowaniu, warto skonsultować się z dietetykiem lub lekarzem. Specjaliści mogą pomóc ocenić stan zdrowia, metabolizm i poziom hormonów oraz dostosować plan żywieniowy.
Osoby, które wychodzą z zaburzeń odżywiania, mogą potrzebować dodatkowego wsparcia psychologicznego, aby poradzić sobie z lękami związanymi z jedzeniem i przyrostem masy ciała.
Bibliografia:
Brytek-Matera, A. (2018) – Psychologiczne aspekty zaburzeń odżywiania. Od obrazu ciała do relacji z jedzeniem
Michał Podgórski, Anna Brytek-Matera – Zaburzenia odżywiania w praktyce klinicznej (2017)
Treasure, J., Duarte, T. A., & Schmidt, U. (2020). Eating disorders. The Lancet.
mgr Magdalena Błaszczyk
